اسپانيا به صورت مراكز مهم تحصيل جغرافيا در آمده بود ، و آثار جغرافيايى بسيار با اهميتى در آنجاها تدوين گرديد . در ميان آثار مهم دربارهء جغرافياى جهان و نجوم كه در اين دوره تدوين شده ، مىتوان اين كتابها را نام برد : منتهى الادراك فى تقسيم الافلاك نوشتهء محمد بن احمد خرقى ( متوفى 533 ) ؛ كتاب الجغرافيا از محمد بن ابو بكر زهرى غرناطى ( كه تا 531 حيات داشته ) ؛ نزهة المشتاق فى اختراق الآفاق از شريف ادريسى ( متوفى 560 ) ؛ كتاب الجغرافيا فى الاقاليم السبعه از ابن سعيد ( متوفى 672 ) ؛ و تقويم البلدان اثر ابو الفدا ( متوفى 731 ) . كتاب زهرى براساس نظام اقليمى يونان نوشته شده و در آن گرايش به تلفيق ميان جغرافياى توصيفى و جغرافياى نجومى به خوبى مشهود است . كتاب ادريسى ، كه در آن نيز همين گرايش به چشم مىخورد ، نمونهء بارزى از همكارى مسلمانان و نرمنها در فعاليتهاى جغرافيايى است . اين كتاب در پالرمو « 1 » و با حمايت راجر دوم ، شاه نرمن ، تنظيم گرديد . ادريسى كه اميرى از خاندان حمودى بود ، پيش از آنكه به دربار راجر راه پيدا كند ، نه جهانگردى معروف و نه جغرافيدانى آموزش يافته بود ، و چنين به نظر مىرسد كه راجر او را به دربار خود خوانده بود تا از شخصيت او براى مقاصد سياسى خويش بهره‌بردارى كند . ولى در اين ترديد نيست كه راجر شخصا به جغرافيا علاقه‌مند بود و مىتوانست گروهى از منجمان و جغرافيدانان را در دربار گرد آورد . در نتيجهء تلاش اين عده بود كه براى اولين بار در تاريخ نقشه‌كشى مسلمانان ، هفتاد نقشهء عمومى براساس

--> ( 1 ) . Palermo